XXIV Seminarium o Bursztynie, Amberif 2017

Bursztyn - dzieło natury w rękach człowieka

24 marca 2017

Natura to perfekcja. Świat ożywiony, żywe organizmy, to wciąż najdoskonalsze i niezupełnie odgadnione pod względem budowy i funkcjonowania układy, które człowiek nieustannie stara się odkrywać, naśladować i wykorzystywać. Zapierające dech w piersiach krajobrazy, skąpane w promieniach słońca potoki i rzeki to przykłady nieożywionej części przyrody, dzięki której my - ludzie możemy również istnieć. Na tym tle, bursztyn i żywice kopalne po raz kolejny - w mojej opinii - dają świadectwo swojej unikalności i wyjątkowości, o której zawsze mówię, gdy myślę o bursztynie. Bursztyn powstając przed milionami lat był częścią świata ożywionego. Tworząc się z żywicy drzew stanowił śmiertelną pułapkę nie tylko dla organizmów zwierzęcych, ale także materiału roślinnego. Dzisiaj ten świat, zamknięty w bursztynie, fascynuje badaczy inkluzji stanowiąc często jedyne dowody istnienia określonego gatunku. Można więc chyba stwierdzić, że bursztyn to jedyny tak zachwycający przykład transformacji materii z formy ożywionej do nieożywionej.
Kto raz w swoim życiu zetknie się z bursztynem, zazwyczaj pozostaje mu wierny na zawsze. Bursztyn ma też taką właściwość, że przyciąga ludzi niezwykłych. Taki był właśnie Wiesław Gierłowski, człowiek który z bursztynem związany był praktycznie przez całe swoje życie. Nie tylko jako artysta, historyk sztuki i ekonomista, ale również działacz i nieoceniony organizator. Wiesławowi Gierłowskiemu - Współzałożycielowi i jednocześnie pierwszemu Prezesowi Zarządu zawdzięczamy to, że cała Społeczność bursztynnicza ma możliwość tworzenia wspólnoty, zrzeszając się w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Bursztynników. Wiesław Gierłowski był także pierwszym przewodniczącym Światowej Rady Bursztynu. Pozostawił niezliczoną ilość fachowych tekstów m.in. o problemach surowcowych, technicznych, ekonomicznych, handlowych i towaroznawczych bursztynnictwa, które ukazywały się w literaturze branżowej, materiałach krajowych i międzynarodowych konferencji, a także jako wyjątkowe monografie książkowe. Krótkie słowo mojego wstępu to zbyt mało by wyrazić szacunek i uznanie dla Jego Osoby. Dlatego jedno z wystąpień na tegorocznym seminarium postanowiłam poświęcić Bursztynnikowi Stulecia, a w moim odczuciu Bursztynnikowi Wszechczasów: Wiesławowi Gierłowskiemu. Sylwetkę Wiesława Gierłowskiego przedstawi obecny Prezes Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników - Ryszard Uliński w wykładzie: "Wiesław Gierłowski - Bursztynnik Wszechczasów".

Pochodzenie i tworzenie złóż żywic kopalnych to zagadnienie bardzo złożone i dyskusyjne. Ta tematyka zostanie poruszona w wykładzie: "Pochodzenie żywic kopalnych" (A. Matuszewska), w którym tworzenie żywic kopalnych zostanie przedstawione m.in. w aspekcie botanicznym i biochemicznym z odniesieniem do złożoności procesów fosylizacji. Niezwykły świat inkluzji bursztynu birmańskiego zostanie zaprezentowany w referacie: "Biota kredowego bursztynu birmańskiego: ptaki, dinozaury i owady" (B.Wang, J. Szwedo, H. Jiang), podczas którego uczestnicy seminarium będą mogli usłyszeć o naprawdę unikalnych - na skalę światową - znaleziskach w pochodzącym z okresu kredy birmicie, nie tylko o owadach, ale także gadach i ptakach...

Dążenie do poszerzania wiedzy o bursztynie i w efekcie do uzyskiwania coraz bardziej dokładnych informacji to tylko jeden z aspektów, które człowiek, dostając w swoje ręce magiczne bryłki, może realizować. I tak rzeczywiście było już od pierwszych prac dotyczących pochodzenia i natury bursztynu przedstawionych przez Pliniusza Starszego.
Zainteresowanie naukowe bursztynem może nie byłoby tak duże gdyby nie fakt, że Natura stworzyła ten materiał tak przepięknym. Uroda bursztynu, która skutecznie obecnie konkuruje, ale także i łączy sie z innymi kamieniami szlachetnymi, dostrzegana była już od czasów prehistorycznych, trwając przez wieki aż do dnia dzisiejszego. Bursztyn w rękach człowieka może uzyskać zupełnie inny wymiar: jako ozdoba czy też element przedmiotu codziennego użytku. Szczególne miejsce w historii to niewątpliwie okres Cesarstwa Rzymskiego. O artyzmie wyrobów z bursztynu i znaleziskach z tego okresu na obszarze Polski traktuje referat "Artyzm wyrobów z bursztynu w czasach Cesarstwa Rzymskiego na ziemiach polskich" (M. Natuniewicz-Sekuła, A. Strobin). Ręce artystów nie były chyba nigdzie indziej na świecie tak doskonałe jak w Gdańsku, gdzie powstawały jedne z najwspanialszych dzieł i obiektów sztuki bursztynniczej. Są one prezentowane obecnie w muzeach całego świata. "Nowożytne dzieła gdańskich bursztynników w światowych kolekcjach muzealnych" (E. Pawlęga) to wykład prezentujący bogatą twórczość gdańskich bursztynników, wydobywających i uwypuklających piękno bursztynu przy pomocy doprowadzonych do mistrzostwa technik.

Liczę, że tegoroczne seminarium zainteresuje uczestników reprezentujących nie tylko różne dziedziny nauki, techniki i sztuki, ale także ludzi kochających bursztyn, związanych z nim zawodowo czy po prostu ceniących to niezwykłe dzieło natury. Wszystko w Państwa rękach.

Ewa Wagner-Wysiecka

BURSZTYN DZIEŁO NATURY W RĘKACH CZŁOWIEKA (pdf)